Cá không ăn muối

Càng lớn tuổi thì nhiều suy nghĩ lại những điều thầy cô dạy. Đôi khi có sự bực tức

Cá không ăn muốn cá ươn
Con cãi cha mẹ trăm đường con hư

Có 2 cách hiểu câu này. Cách thứ nhất kết nối logic 2 câu: vì cá không ăn muối thì cá sẽ ươn (fact) nên con cãi cha mẹ thì con sai. Đây là lối ngụy biện. Nếu logic này đúng thì cách nói ngược lại vẫn đúng theo logic: vì cá không ăn muối cá ươn nên con cãi cha mẹ thì con ngoan. Hoặc có những kiểu đầy nói bất ngờ: vì mặt trời mọc đằng Đông nên phương Đông sẽ tốt đẹp hơn phương Tây.

Cách hiểu logic không ổn.

Cách hiểu thứ 2 theo văn học: fact về cá là hình ảnh so sánh liên tưởng cho nhận định rằng con cãi cha mẹ thì con hư. Phân tích ở khía cạnh văn học, dùng một hình ảnh về cá kết nối với vấn đề hành xử trong quan hệ cha mẹ-con cái là một cách liên tưởng tồi. Nếu dùng cá được thì sẽ dùng cái bàn, cái ghế, cây cối... được. Về mặt văn học, đây cũng không phải 1 câu ca dao hay.

Nếu loại bỏ hình ảnh liên tưởng thì câu ca dao đó là 1 nhận định: con cãi cha mẹ thì con hư.

Với cách viết cô động vậy thì chúng ta sẽ nhận thấy rằng: hoặc đây là 1 niềm tin hoặc đây là một kinh nghiệm được đúc kết.

Tôi cho rằng đây là 1 nhận định tồi. Nếu như con cãi cha mẹ thì con hư thì chỉ có 2 cách hiểu
1. Cha mẹ là người luôn đúng
2. Con ngoan là con luôn nghe lời cha mẹ bất kể lời cha mẹ đúng hay sai.

Theo cách hiểu 1 thì việc trở thành người đúng đắn thật dễ dàng: hãy sinh một đứa con và bạn luôn là người đúng.

Theo cách hiểu 2 thì không có gì để bàn bởi cách hiểu 2 định nghĩa khái niệm con ngoan. Bạn muốn có danh hiệu con ngoan; bạn phải luôn nghe lời cha mẹ. Và chúng ta đều biết, chúng ta không nhận thấy đây là điều đúng đắn dù ở góc độ chúng ta đang là con cũng như ở góc độ chúng ta là cha mẹ.

Tóm lại, đây là câu ca dao tồi về các góc độ: logic, văn học và niềm tin